Rosja

Rosja: od piłkarskiej transformacji do europejskiej banicji

Rosyjski futbol przeszedł po upadku Związku Radzieckiego ogromną przemianę. Z systemu opartego na klubach podporządkowanych państwowym instytucjom powstała profesjonalna liga, która z czasem przyciągnęła duże pieniądze, zagranicznych zawodników i trenerów. Przez wiele lat rosyjskie kluby należały do najważniejszych sił Europy Środkowo-Wschodniej. Ich rozwój zatrzymała jednak decyzja UEFA i FIFA o zawieszeniu Rosji po pełnoskalowym ataku na Ukrainę.

Nowa liga po upadku ZSRR

Po rozwiązaniu Związku Radzieckiego w Rosji utworzono własne rozgrywki ligowe. Początkowo nowy system był niestabilny, a kluby musiały odnaleźć się w realiach gospodarki rynkowej. Wkrótce najbogatsze zespoły zaczęły jednak korzystać ze wsparcia państwowych przedsiębiorstw, oligarchów i dużych sponsorów.

W pierwszych latach dominował Spartak Moskwa, który stał się symbolem rosyjskiej transformacji. Później do walki o najważniejsze trofea dołączyły CSKA Moskwa, Lokomotiw Moskwa, Zenit Petersburg, Rubin Kazań i Krasnodar. Utworzenie profesjonalnej Premier Ligi wzmocniło organizację rozgrywek i pomogło rosyjskim klubom rywalizować o coraz lepszych zawodników.

Sukcesy w europejskich pucharach

Największy przełom nastąpił w połowie pierwszej dekady XXI wieku. W sezonie 2004/05 CSKA Moskwa zdobyła Puchar UEFA, pokonując w finale Sporting CP 3:1. Był to pierwszy triumf rosyjskiego klubu w jednym z głównych europejskich pucharów.

Trzy lata później sukces powtórzył Zenit Petersburg. Drużyna prowadzona przez Dicka Advocaata pokonała w finale Rangers FC i sięgnęła po Puchar UEFA. Wkrótce zdobyła również Superpuchar Europy, wygrywając z Manchesterem United.

Rosyjskie kluby regularnie występowały także w Lidze Mistrzów. CSKA Moskwa dotarła do ćwierćfinału, a Zenit, Spartak i Lokomotiw wielokrotnie awansowały do fazy grupowej. W tym okresie rosyjska liga stała się atrakcyjnym kierunkiem dla uznanych piłkarzy z Ameryki Południowej i Europy.

Banicja po ataku na Ukrainę

Po rozpoczęciu pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku UEFA i FIFA zawiesiły rosyjskie reprezentacje oraz kluby. Decyzja oznaczała wykluczenie z eliminacji mistrzostw świata, mistrzostw Europy, Ligi Narodów i wszystkich najważniejszych europejskich rozgrywek klubowych.

Rosja nie występuje w europejskich pucharach od sezonu poprzedzającego zawieszenie. UEFA przedłużyła wykluczenie również na sezon 2026/27, dlatego Zenit, CSKA, Spartak i pozostałe rosyjskie kluby nie mogą walczyć o europejskie trofea.

W efekcie rosyjski futbol utracił międzynarodową widoczność, punkty rankingowe, dochody z praw telewizyjnych i możliwość konfrontacji z najlepszymi drużynami kontynentu. Dawna europejska pozycja Rosji pozostaje częścią historii, ale powrót do rozgrywek UEFA zależy przede wszystkim od sytuacji politycznej i decyzji władz piłkarskich.