System VAR (Video Assistant Referee) na dobre zadomowił się w piłce nożnej po mundialu w Rosji w 2018 roku. UEFA nie wprowadziła go jednak od razu na wszystkich szczeblach europejskich rozgrywek klubowych — proces ten trwał kilka lat i przebiegał stopniowo, "od góry do dołu": najpierw fazy finałowe najważniejszych turniejów, potem fazy grupowe, a na końcu kolejne rundy eliminacyjne. Poniżej pełna chronologia oraz aktualny stan na sezon 2026/27.
Początki: sezon 2018/19
Choć pierwotnie UEFA planowała wprowadzenie VAR w Lidze Mistrzów dopiero od sezonu 2019/20, Komitet Wykonawczy UEFA zdecydował się przyspieszyć ten proces. System zadebiutował w fazie pucharowej Ligi Mistrzów od 1/8 finału, rozgrywanego w lutym i marcu 2019 roku. Tego samego roku VAR wykorzystano także w finale Ligi Europy, finałowym turnieju Ligi Narodów oraz meczu o Superpuchar Europy.
W tym momencie VAR nie obowiązywał jeszcze ani w eliminacjach, ani w fazie grupowej żadnych europejskich pucharów.
Sezon 2019/20: pierwszy krok w stronę eliminacji
Zakres wykorzystania VAR w Lidze Mistrzów rozszerzono na eliminacje i fazę grupową, jednak w praktyce dotyczyło to wyłącznie ostatniej rundy eliminacyjnej (baraży) — wcześniejsze rundy nadal odbywały się bez wsparcia technologii wideo.
Lata 2019/20–2022/23: VAR od 3. rundy kwalifikacyjnej
Przez kilka kolejnych sezonów VAR w eliminacjach do Ligi Mistrzów obowiązywał dopiero od 3. rundy kwalifikacyjnej. Budziło to krytykę środowiska piłkarskiego — kluby rozpoczynające zmagania od 1. rundy (często drużyny z mniejszych federacji) nie miały dostępu do technologii, mimo że stawką był awans do lukratywnych faz grupowych. Głośnym przykładem tej dyskusji był m.in. mecz Lech Poznań – Karabach Agdam w eliminacjach do Ligi Mistrzów 2022/23, rozgrywany bez VAR-u.
Liga Europy i nowo powstała w 2021 roku Liga Konferencji radziły sobie z VAR jeszcze skromniej:
- Liga Konferencji (sezon inauguracyjny 2021/22) — VAR wykorzystywano wyłącznie w półfinałach i finale.
- Liga Konferencji (2022/23) — VAR wprowadzono przed fazą pucharową (czyli od 1/16 finału po fazie grupowej) i stosowano aż do finału.
Sezon 2023/24: duży skok w rozwoju VAR
To przełomowy moment w historii wideoweryfikacji w pucharach europejskich. UEFA ogłosiła, że łącznie rozegranych zostanie o 239 meczów więcej z użyciem VAR w trzech rozgrywkach klubowych. Zmiany były następujące:
- Liga Mistrzów — VAR po raz pierwszy w historii wprowadzono we wszystkich rundach eliminacyjnych, czyli już od 1. rundy kwalifikacyjnej. To wzrost o 63 mecze względem sezonu poprzedniego.
- Liga Europy — VAR pojawił się po raz pierwszy w eliminacjach, od 3. rundy kwalifikacyjnej (wzrost o 26%, czyli 36 meczów).
- Liga Konferencji — VAR wprowadzono od fazy play-off (ostatniej rundy eliminacyjnej), obejmując też całą fazę grupową i pucharową. To ogromny, 311-procentowy wzrost (140 dodatkowych meczów).
Sezon 2024/25: kolejne rozszerzenie
Rozwój systemu był kontynuowany:
- Liga Mistrzów — VAR nadal obowiązywał na wszystkich etapach rozgrywek.
- Liga Europy — VAR wprowadzono od 1. rundy kwalifikacyjnej, czyli od samego początku eliminacji.
- Liga Konferencji — UEFA sygnalizowała, że rozważa (w ramach analizy wykonalności, ze względu na bardzo dużą liczbę meczów na tym szczeblu) wprowadzenie VAR jeszcze przed fazą play-off, jednak próg pozostał na tym samym poziomie co w sezonie 2023/24.
Stan obecny: sezon 2026/27
Na dziś (wrzesień 2026) struktura wykorzystania VAR w trzech europejskich pucharach UEFA przedstawia się następująco:
Liga Mistrzów — VAR obowiązuje we wszystkich rundach, od 1. rundy kwalifikacyjnej, przez fazę ligową, aż po finał.
Liga Europy — VAR obowiązuje od 1. rundy kwalifikacyjnej, analogicznie jak w Lidze Mistrzów.
Liga Konferencji — to jedyne rozgrywki, w których VAR wciąż nie obejmuje pełnych eliminacji. System wykorzystywany jest dopiero od fazy play-off, czyli ostatniej, czwartej co do kolejności rundy eliminacyjnej (1. runda kwalifikacyjna → 2. runda → 3. runda → play-off). Wcześniejsze trzy rundy kwalifikacyjne rozgrywane są bez VAR-u. Ten stan utrzymuje się niezmiennie od sezonu 2023/24 — mimo wcześniejszych zapowiedzi UEFA o możliwym rozszerzeniu, do dziś nie doszło do zmiany progu wprowadzenia technologii w tych rozgrywkach.
Tabela podsumowująca
| Sezon | Liga Mistrzów | Liga Europy | Liga Konferencji |
|---|---|---|---|
| 2018/19 | Brak w eliminacjach; VAR od 1/8 finału | Brak | — (jeszcze nie istniała) |
| 2019/20 | VAR od ostatniej rundy eliminacyjnej | Brak | — |
| 2020/21 – 2022/23 | VAR od 3. rundy kwalifikacyjnej | Brak w eliminacjach (VAR tylko w finałach) | 2021/22: VAR tylko w półfinale i finale 2022/23: VAR od fazy pucharowej (po grupach) |
| 2023/24 | VAR od 1. rundy kwalifikacyjnej (pierwszy raz w historii) | VAR od 3. rundy kwalifikacyjnej | VAR od fazy play-off (ostatniej rundy eliminacji) |
| 2024/25 | VAR od 1. rundy kwalifikacyjnej | VAR od 1. rundy kwalifikacyjnej | VAR nadal od fazy play-off (rozważane wcześniejsze wprowadzenie, do zmiany nie doszło) |
| 2025/26 | VAR od 1. rundy kwalifikacyjnej | VAR od 1. rundy kwalifikacyjnej | VAR od fazy play-off |
| 2026/27 | VAR od 1. rundy kwalifikacyjnej | VAR od 1. rundy kwalifikacyjnej | VAR dopiero od fazy play-off (4. runda eliminacji) |
Wniosek
Wprowadzanie VAR do europejskich pucharów było procesem stopniowym, rozciągniętym na blisko sześć lat — od pierwszego użycia w fazie pucharowej Ligi Mistrzów w 2019 roku, aż po pełne pokrycie eliminacji w dwóch najważniejszych rozgrywkach klubowych UEFA. Liga Mistrzów i Liga Europy osiągnęły już maksymalny zasięg technologii — VAR towarzyszy im od pierwszego gwizdka sezonu. Liga Konferencji, jako trzeci i najmłodszy szczebel europejskich pucharów, z uwagi na największą liczbę zespołów i meczów w najwcześniejszych rundach, pozostaje jedynymi rozgrywkami, w których część eliminacji wciąż odbywa się bez wsparcia wideoweryfikacji.