EPS - European Performance Spots: dwa dodatkowe miejsca w Lidze Mistrzów 2026/27

Od sezonu 2024/25 lista uczestników Ligi Mistrzów zawiera element, który wielu kibiców wciąż myli z nagrodą dla najsilniejszych klubów. European Performance Spots (EPS) to dwa dodatkowe miejsca w fazie ligowej Ligi Mistrzów, przyznawane nie klubom, lecz całym federacjom krajowym za ich zbiorowe wyniki w europejskich pucharach.

Skąd się wziął EPS?

Historia sięga reformy rozgrywek klubowych UEFA, zatwierdzonej w maju 2022 roku. Pierwotnie planowano, że część miejsc w nowej, 36-zespołowej Lidze Mistrzów trafi do klubów wybranych na podstawie historycznego rankingu klubowego. Taki pomysł popierali najwięksi, bo dawał gwarancję gry w Champions League nawet po nieudanym sezonie krajowym. UEFA ostatecznie zrezygnowała z dostępu opartego na współczynnikach klubowych na rzecz formuły wskazującej, które kraje osiągnęły najwięcej w Europie. Prezydent UEFA Aleksander Čeferin podkreślał, że decyzja ma chronić zasadę otwartych rozgrywek i kwalifikacji opartej na zasługach sportowych.

Jak to działa?

Miejsca EPS trafiają do dwóch federacji z najlepszym zbiorowym wynikiem klubów w minionym sezonie, czyli z najwyższym tzw. współczynnikiem federacji. Mechanizm jest następujący:

• Każde zwycięstwo klubu w dowolnych rozgrywkach UEFA daje jego lidze dwa punkty, remis jeden, porażka zero.
• Do tego dochodzą punkty bonusowe za miejsce w tabeli fazy ligowej, ważone rangą rozgrywek: pierwsze miejsce w Lidze Mistrzów daje 12 punktów, w Lidze Europy sześć.
• Suma punktów wszystkich klubów z danego kraju jest dzielona przez liczbę klubów, które go reprezentowały.

Dzielenie przez liczbę drużyn jest kluczowe: kraje z wieloma reprezentantami mają więcej okazji do zbierania punktów, ale muszą też rozłożyć wynik na większą liczbę klubów.

Zwycięska federacja nie wskazuje klubu. Dodatkowe miejsce dostaje najlepszy zespół krajowej ligi spośród tych, które nie zapewniły sobie bezpośredniego awansu do fazy ligowej. W praktyce najczęściej oznacza to piąte miejsce w tabeli.

W pierwszym sezonie, 2024/25, EPS zdobyły Anglia i Włochy.

Co daje EPS?

Dla ligi oznacza to prestiż i realne pieniądze z udziału w Lidze Mistrzów. Dla klubów krajowych stawka rośnie: walka o piąte miejsce staje się równie ważna jak o czwarte. Jest też efekt kaskadowy, bo dodatkowy klub w Champions League przesuwa miejsca w Lidze Europy i Lidze Konferencji niżej w tabeli.

Dlaczego to ważne?

EPS wzmacnia zasadę, że sukces w Europie się opłaca, a jednocześnie nie pozwala ligom zwyczajnie żyć z historii. Krytycy zwracają jednak uwagę, że najbogatsze ligi z największą liczbą reprezentantów mają naturalną przewagę. Dla kibica to przede wszystkim przypomnienie, że każdy punkt zdobyty przez krajowe kluby w Europie buduje pozycję całej ligi, choć szanse na miejsce w czołowej dwójce pozostają na razie bardzo odległe.