Sunderland AFC powstał w 1879 roku, początkowo jako Sunderland and District Teachers' Association Football Club, zrzeszający miejscowych nauczycieli; już rok później otworzono członkostwo dla wszystkich chętnych i przyjęto obecną nazwę. Klub szybko stał się jedną z czołowych sił angielskiego futbolu, zdobywając sześć tytułów mistrza kraju – w latach 1892, 1893, 1895, 1902, 1913 i 1936.
Sunderland dwukrotnie triumfował także w Pucharze Anglii – w 1937 roku, a następnie w 1973 roku, gdy jako zespół z drugiej ligi pokonał w finale Leeds United, jeden z najsilniejszych klubów tamtej epoki, w wyniku wciąż uznawanym za jedną z największych niespodzianek w historii tych rozgrywek.
Przydomek The Black Cats nie towarzyszył klubowi od samego początku – oficjalnie przyjęto go dopiero w 2000 roku, w wyniku głosowania wśród kibiców, choć motyw czarnego kota pojawiał się w symbolice klubu już od początku XX wieku. Wcześniej, w czasach gry na Roker Park, zawodników nazywano "Rokerites".
Współczesną siedzibą klubu jest otwarty w 1997 roku Stadium of Light, wzniesiony na terenie dawnej kopalni Monkwearmouth. Nazwa obiektu, podobnie jak stojący przed nim pomnik lampy górniczej Davy'ego, nawiązuje do górniczej przeszłości regionu. Czerwono-białe barwy klubu od pokoleń pozostają istotną częścią tożsamości miasta, w którym piłka nożna od dawna zajmuje szczególne miejsce w lokalnej kulturze.